Có 2 loại vàng da:

• Vàng da tăng bilirubin trực tiếp (còn gọi là VÀNG DA TẮC MẬT) ngoài biểu hiện vàng da bé kèm theo tiêu phân bạc màu và tiểu sậm màu hơn, Những trường hợp này bố mẹ nên đưa bé đến khám tại trung tâm y tế có bác sĩ chuyên khoa tư vấn và nhập viện nhé!
• Vàng da tăng bilirubin gián tiếp: thường gặp hơn và hay được gọi tắt là vàng da. Vàng da nhẹ (VÀNG DA SINH LÝ) là vàng da xuất hiện 2-3 ngày sau sinh, vàng da chỉ ở mặt, ngực, trẻ vẫn khỏe, bú tốt và lên cân tốt và thường tự hết trong tuần đầu. Nhưng cũng có một số trường hợp sẽ trở thành BỆNH LÝ nếu như chất bilirubin trong máu tăng cao và tràn qua hàng rào bảo vệ não của trẻ, phá hủy các nhân thần kinh gây TỔN THƯƠNG NÃO VĨNH VIỄN cho bé gọi là VÀNG DA NHÂN gây nên: liệt, mù, điếc, chậm phát triển tâm thần vận động.

Làm sao để phát hiện vàng da và mức độ vàng da như thế nào là nguy hiểm?

Bố mẹ nên để bé ra nơi có ánh sáng ban ngày đủ sáng, dùng 2 ngón tay căng vùng da và quan sát màu da bên dưới của bé. Nếu thấy vàng tức là bé có vàng da. Khi thấy bé có vàng da thì tiếp tục xác định xem bé vàng da tới vị trí nào. Vàng da ở trẻ sơ sinh sẽ xuất hiện trước tiên ở mặt và tiến triển theo hướng từ đầu đến chân. Do đó, bố mẹ xác định vị trí vàng da cho con như sau: trán -> mũi -> ngực -> trên rốn -> dưới rốn -> đùi -> cẳng chân -> lòng bàn chân. Lượng bilirubin càng cao chừng nào thì màu vàng sẽ thấy được ở vùng càng thấp chừng đó.

Khi phát hiện vàng da, bố mẹ nên làm gì?

Hãy tiếp tục cho bé bú mẹ và theo dõi sát sự tiến triển của vàng da. Bố mẹ phải đưa bé đi khám ngay khi có một trong những dấu hiệu sau:

• Vàng da sớm: xuất hiện trong vòng 24 giờ đầu sau sinh
• Vàng da tới đùi
• Vàng da tăng nhanh
• Vàng da kèm theo những dấu hiệu khác: bú kém, ọc sữa, lừ đừ, sốt...
• Còn vàng da sau 2 tuần tuổi ở trẻ sinh đủ tháng và sau 3 tuần ở trẻ sinh non.

Vàng da được điều trị ra sao? Chỉ có 2 phương pháp điều trị vàng da hiệu quả là:

• Ánh sáng liệu pháp (hay gọi là “chiếu đèn”): dùng đèn chuyên biệt tại bệnh viện và chiếu liên tục (trong vài ngày) lên da bé.
• Thay máu: khi mức độ vàng da nặng hơn, bác sĩ lấy máu có nhiều bilirubin ra thay bằng máu có chứa rất ít bilirubin của người khỏe mạnh.

Hiện tại, Trung tâm Nhi Sơ sinh của Bệnh viện Phụ sản TP. Cần Thơ đã đưa vào sử dụng máy do Bilirubin qua da cho trẻ sơ sinh bằng máy JM 105 để chẩn đoán, điều trị bệnh vàng da cho trẻ sơ sinh. Tác dụng lớn nhất của việc sử dụng máy đo Bilirubin qua da là hạn chế kỹ thuật xâm lấn, trẻ không cần phải lấy mẫu máu để kiểm tra trước, trong và sau khi điều trị vàng da bằng phương pháp chiếu đèn.

Bố mẹ ơi, hãy nhớ rằng PHƠI NẮNG HOÀN TOÀN KHÔNG GIÚP LÀM GIẢM VÀNG DA, mà còn làm cho da bé bị khô, mất nước, và nhất là làm chậm trễ các điều trị hiệu quả cho bé. Bố mẹ biết không, hầu hết các bé hết vàng da sau khi phơi nắng là do mức độ vàng da của bé nhẹ nên tự hết mà thôi! Với cách phơi nắng thông thường như mỗi buổi sáng đem bé ra phơi từ 15-20 phút hoàn toàn không có tác dụng gì cả. Một số bố mẹ mang bé đi khám khi vàng da đã rất nhiều và quá trễ khi đó bé đã có triệu chứng tổn thương não (bỏ bú, li bì…).

Tóm lại, vàng da ở trẻ sơ sinh là hiện tượng rất thường gặp và hoàn toàn có thể điều trị dễ dàng bằng chiếu đèn. Tuy nhiên đánh giá kịp thời và điều trị kịp thời là vô cùng quan trọng vì nếu không điều trị tốt sẽ gây hậu quả nghiêm trọng có thể rất nặng và gây tổn thương não vĩnh viễn cho bé. Chỉ có 2 biện pháp điều trị vàng da hiệu quả là ánh sáng liệu pháp và thay máu. Hãy biết là phơi nắng không giúp giảm vàng da và phải mang bé đi khám vàng da đúng lúc bố mẹ nhé!